Wrośniak cynobrowy

Opis

Wrośniak cynobrowy tworzy twarde, korkowate owocniki w kształcie półkola lub wachlarza, do ok. 10 cm szerokości, przyrośnięte bokiem do martwego drewna. Cała powierzchnia, także spód z drobnymi porami, ma intensywną cynobrowoczerwoną lub ceglastą barwę, bez wyraźnych stref; u starszych okazów kolor blaknie. Dzięki tej barwie jest łatwy do rozpoznania.

Rośnie na pniach, pniakach i gałęziach drzew liściastych, najczęściej w wilgotnych, nasłonecznionych miejscach, np. w łęgach nadrzecznych na olszach, wierzbach i brzozach. W Polsce jest rzadki. Można go pomylić z pomarańczowcem błyszczącym, który ma owocniki o zbliżonym kolorze, ale rośnie głównie na drzewach iglastych.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Owocnik półkolisty lub wachlarzowaty, bokiem przyrośnięty do podłoża, o szerokości do ok. 10–12 cm i grubości do ok. 1,5–2 cm. Brzeg cienki i ostry. Górna powierzchnia zwykle nierówna, pomarszczona, bez strefowania. Barwa cynobrowa, czerwonawa, ceglasta lub pomarańczowawa; u starszych okazów płowieje. W KOH ciemnieje.

Hymenofor (spód kapelusza)

Rurkowaty; pory okrągłe lub kanciaste, w barwie cynobrowej lub czerwonawej, ok. 2–4 na milimetr.

Trzon

Brak trzonu; owocnik siedzący, przyrośnięty bokiem do drewna.

Miąższ

Grubości do ok. 2 cm, cynobrowa, elastyczna, włóknista, bez zapachu. Nie należy próbować miąższu.

Wysyp i zarodniki

Wysyp biały. Zarodniki nieamyloidalne, cylindryczne do eliptycznych, gładkie, bezbarwne, ok. 5–8 × 2,5–3 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof powodujący białą zgniliznę drewna. Rośnie na martwym drewnie (pniach, pniakach, gałęziach) drzew liściastych, głównie w miejscach dobrze oświetlonych i wilgotnych, np. w nadrzecznych łęgach na olszach, wierzbach i brzozach. Wytwarza liczne enzymy rozkładające ligninę, przede wszystkim lakazę. Pojedyncze obserwacje wskazują także na możliwe relacje mykoryzowe, niewyjaśnione w pełni.

Występowanie. Kosmopolityczny: występuje na wszystkich kontynentach poza Afryką i Antarktydą, także na niektórych wyspach; najwięcej stanowisk w Ameryce Północnej, Europie i Australii. W Europie Środkowej opisywany jako pospolity, jednak w Polsce uznawany za rzadki. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ma kategorię R (rzadki, potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu i małych obszarów siedliskowych); jest też na listach gatunków zagrożonych m.in. w Szwajcarii, Anglii, na Litwie i w Niemczech. Nie podlega ochronie gatunkowej w Polsce. Częściej owocnikuje w upalne lata.

Owocnikowanie. Brak danych.

Z czym można go pomylić?

• Pycnoporellus fulgens (pomarańczowiec błyszczący) — Owocniki o podobnej barwie (pomarańczowe lub ceglastoczerwone), ale rośnie głównie na drzewach iglastych. Wrośniak cynobrowy rośnie na liściastych i ma wyraźnie cynobrową barwę.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Gatunek opisał w 1776 r. Nikolaus Joseph von Jacquin jako Boletus cinnabarinus; epitet nawiązuje do cynobru, czerwonego minerału.
• Wytwarza duże ilości lakazy, enzymu rozkładającego ligninę, dlatego jest badany w biotechnologii, m.in. pod kątem naturalnej produkcji waniliny z kwasu ferulowego.
• W Polsce jest uznawany za gatunek rzadki, choć w Europie Środkowej bywa opisywany jako pospolity; występuje na wszystkich kontynentach poza Afryką i Antarktydą.
• Częściej pojawia się w upalne lata.