Blaszkowiec drobnozarodnikowy

Opis

Blaszkowiec drobnozarodnikowy to skórzasty, wachlarzowaty lub konsolowaty grzyb rosnący na drewnie. Owocniki mają 2–8 cm szerokości, są filcowato owłosione, koncentrycznie pręgowane, zwykle brudnobiałe, szare, płowe lub słomkowożółte; czasem zielenieją od glonów. Rosną gromadnie, dachówkowato jeden nad drugim. Spód tworzą promieniste, jasne blaszki, połączone u nasady.

Jest pospolity w całej Polsce, poza wyższymi górami. Rośnie na pniach, pniakach i martwym drewnie drzew liściastych, zwłaszcza brzozy, olszy, buka i dębu, także w parkach, ogrodach oraz na drewnianych płotach i mostkach. Owocniki można spotkać od lata do jesieni.

Od podobnych wrośniaków, np. różnobarwnego i szorstkiego, odróżnia go spód: blaszkowiec ma blaszki, a wrośniaki rurki z drobnymi porami. Grzyb jest niejadalny, bo jest twardy i skórzasty.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Owocnik jednoroczny, konsolowaty lub półkulisty, szerokość 2–8 cm (według części opisów do 13 cm), grubość 0,3–1,5 cm; do podłoża przyrasta bokiem lub centralnie. Owocniki zwykle rosną gromadnie, dachówkowato lub są zrośnięte bokiem albo nasadą. Powierzchnia nierówna, filcowato-owłosiona, koncentrycznie strefowana i pręgowana. Barwa brudnobiała, słomkowożółta, szara lub płowa; bywa zielona od porastających glonów. Brzeg cienki, równy, tej samej barwy lub ochrowobrunatny.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszkowaty (rzadka cecha wśród żagwiowatych). Blaszki wyrastają promieniście z nasady, w większości gładkie, czasem poszarpane; na 1 cm brzegu owocnika przypada ich 12–15, wyjątkowo do 17. U nasady są połączone anastomozami. Barwa od białej przez jasnoszarą do jasnoorzechowej.

Trzon

Brak właściwego trzonu: owocnik przyrasta bokiem lub centralnie do podłoża.

Miąższ

Grubość do 1 cm, skórzasty, biały lub jasnobrązowy. Smak i zapach niewyraźne. Miąższu nie należy próbować.

Wysyp i zarodniki

Wysyp biały. Zarodniki bezbarwne, gładkie, cylindryczne z zaostrzoną podstawą, wygięte przecinkowato, 4,5–6,5 × 2–3 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof, rzadko pasożyt drzew osłabionych lub uszkodzonych; wywołuje białą zgniliznę drewna. Rośnie na pniach i pniakach obumarłych drzew, rzadko na żywych, a także na drewnie użytkowym (płoty, mostki). Stwierdzany na brzozie, olszy, buku i dębie.

Występowanie. Na całym obszarze Polski z wyjątkiem wyższych położeń górskich, pospolity: w lasach liściastych i mieszanych, zaroślach, parkach i ogrodach. Szeroko rozpowszechniony w strefie umiarkowanej półkuli północnej. Nie jest objęty ochroną prawną w Polsce.

Owocnikowanie. Brak jednoznacznych danych; owocniki jednoroczne, spotykane od lata do jesieni, a skórzaste, zeschnięte okazy utrzymują się dłużej.

Z czym można go pomylić?

• Trametes versicolor (wrośniak różnobarwny) — Górną powierzchnią bardzo podobny, ale ma na spodzie rurki z drobnymi porami, a nie blaszki.
• Trametes hirsuta (wrośniak szorstki) — Podobny wygląd górnej powierzchni; hymenofor porowaty (rurki z drobnymi porami), nie blaszkowaty.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Linneusz opisał gatunek w 1753 r. jako Agaricus betulinus; ma około 90 synonimów naukowych.
• Jest blaszkowatym przedstawicielem rzędu Polyporales, do którego należą głównie grzyby rurkowe, dlatego bywa mylony z wrośniakami tylko na pierwszy rzut oka.
• W 1955 r. niemiecki naukowiec Lohwag wykazał, że gatunek można hodować na pożywce agarowej z domieszką trocin bukowych.
• Powoduje białą zgniliznę drewna; drewno użytkowe chroni się przed nim impregnacją środkami grzybobójczymi.