Podblaszek gromadny

Opis

Kępkowiec jasnobrązowy rośnie w dużych kępach, w których trzony są zrośnięte u podstawy. Kapelusz ma 5–10 cm, szarobrązowy do ciemnooliwkowego, jedwabiście błyszczący. Blaszki są białe, potem szarawokremowe, a trzon białawy i pełny.

Występuje od września do początku grudnia na łąkach, w ogrodach, na rumowiskach, przy drogach i w lasach liściastych. W Polsce nie jest częsty.

Wiązki szarych grzybów łatwo pomylić z trującymi dzwonkówkami lub lejkówkami, dlatego sprawdź wysyp zarodników (u kępkowca biały). W razie wątpliwości nie jedz.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 4–12 cm (opisy podają różne zakresy). Młody półkulisto wypukły z lekko podwiniętym brzegiem, dojrzały płaski, z ostrym, nieco pofalowanym brzegiem. Barwa siwa, siwobrązowa do oliwkowobrązowoczarniawej, powierzchnia jedwabiście błyszcząca, promieniście delikatnie włóknista, gładka.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki najpierw białe, potem szarawokremowe (według niektórych opisów mogą lekko żółknąć z wiekiem), średnio gęste, nierównej długości, przy trzonie wycięte z ząbkiem, nieco zbiegające.

Trzon

Długość 5–13 cm, grubość 1–3 cm (opisy podają różne zakresy); nieregularnie cylindryczny, pełny, zwykle zakrzywiony, czasem ekscentryczny. Biaława, jedwabiście błyszcząca powierzchnia, z czasem u dołu brązowiejąca. Trzony w wiązce zrośnięte u podstawy. Bez pierścienia.

Miąższ

Biały, nie zmienia barwy po przekrojeniu, jędrny, elastyczny. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny.

Wysyp i zarodniki

Wysyp biały. Zarodniki kuliste, gładkie, bezbarwne, o średnicy 5–7 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof, choć bywa uznawany też za mykoryzowy. Rośnie na ziemi, zwykle na glebie naruszonej: łąki, ogrody, rumowiska, drogi, ścieżki, lasy liściaste. Owocniki rosną w gęstych kępach, rzędach lub czarcich kręgach.

Występowanie. Europa (opisany ze Szwecji), Ameryka Północna, wschodnia Azja (Japonia, Chiny). W Polsce niezbyt częsty. Nie jest objęty ochroną prawną.

Owocnikowanie. Od września do początku grudnia (w Polsce); w USA na Zachodnim Wybrzeżu od lata do wiosny.

Z czym można go pomylić?

• Lyophyllum fumosum (kępkowiec ciemnoszary) — Ciemniejszy kapelusz, mączysty zapach, bardziej mięsisty; bywa łączony z L. decastes w kompleks gatunkowy.
• Lyophyllum loricatum (kępkowiec żeberkowano-żyłkowany) — Ciemniejszy kapelusz, miąższ chrząstkowaty.
• Lyophyllum semitale, Pluteus petasatus — Gatunki podobne; szczegółowe różnice – brak danych.
• Entoloma spp. (dzwonkówki) i Clitocybe dilatata (lejkówka) — Trujące; możliwa pomyłka. Szczegółowe różnice – brak danych (dzwonkówki mają różowy wysyp).

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• W Ameryce Północnej zwany „fried chicken mushroom”, a w Wielkiej Brytanii „clustered domecap”.
• Gatunek uprawia się komercyjnie w Azji na trocinach lub kompoście z kory.
• Opisany ze Szwecji w 1818 r. przez Eliasa Friesa.
• Kępkowce L. decastes, L. fumosum i L. loricatum bywają traktowane jako jeden kompleks gatunkowy.