Polówka wiązkowa

Opis

Polówka wiązkowa to grzyb o kapeluszu 4–12 cm, brązowym do ochrowego, gładkim lub pomarszczonym, w suchą pogodę popękanym. Ma gęste blaszki, początkowo białe lub kremowe, potem brązowe, oraz bladokremowy trzon z białym, błoniastym pierścieniem tuż pod kapeluszem.

Rośnie na drewnie, niemal wyłącznie na topolach, rzadziej na olchach i wiązach, często przy podstawie żywych pni. W Polsce jest bardzo rzadki, a jego stanowiska w piśmiennictwie są wątpliwe. Jest objęty częściową ochroną gatunkową.

Ze względu na rzadkość i ochronę nie należy go zbierać; ze względu na możliwość pomylenia z innymi grzybami rosnącymi na drewnie nie jedz go, jeśli nie masz pewności co do gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 4–12 cm; młody półkulisty, potem płaskołukowaty, w końcu płaski. Powierzchnia gładka lub garbkowato pomarszczona, w suchą pogodę popękana, sucha. Początkowo brązowa, potem brązowoochrowa lub ochrowa, na środku ciemniejsza.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki gęste, wykrojone i zbiegające ząbkiem, początkowo białe do kremowych, potem brązowe.

Trzon

Wysokość 3–15 cm, grubość 1–2 cm, walcowaty, dołem zwężony, pełny, powierzchnia bladokremowa. Tuż pod kapeluszem biały, błoniasty pierścień.

Miąższ

Biały, zwarty, o przyjemnym zapachu i smaku. Nie należy próbować miąższu nieznanych grzybów.

Wysyp i zarodniki

Wysyp brudnociemnobrązowawy. Zarodniki blado brązowawe, elipsoidalne lub nerkowate, gładkie, 9–11 × 6–7 µm, z niewyraźną porą rostkową.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof i pasożyt. Rośnie niemal wyłącznie na drewnie topoli, rzadziej olch i wiązów; przy podstawie żywych pni i w ich dolnej części do wysokości ok. 1,5 m, także na martwych pniach, najczęściej na korzeniach.

Występowanie. Europa, Maroko, Japonia, Korea, Gruzja, Tajwan; zasięg pokrywa się z obszarem uprawy winorośli. W Polsce bardzo rzadki: do 2020 r. podano 5 stanowisk, wszystkie wątpliwe. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ma kategorię E (wymierający). Gatunek objęty częściową ochroną (Dz.U. 2014 poz. 1408; wcześniej w latach 1995–2004), bez wyłączeń uzasadnionych gospodarką rolną, leśną lub rybacką.

Owocnikowanie. Brak danych.

Ciekawostki

• W Polsce ma status E (wymierający) na Czerwonej liście roślin i grzybów.
• Do 2020 r. podano 5 polskich stanowisk, wszystkie wątpliwe lub błędne.
• Jego zasięg w Europie pokrywa się z obszarem uprawy winorośli.
• W 2014 r. Vizzini i Angelini przenieśli go do rodzaju Cyclocybe; wcześniej zaliczano go do Agrocybe i Pholiota.