Suchogrzybek oprószony

Opis

Suchogrzybek oprószony ma kapelusz o średnicy 3–10 cm, aksamitny, suchy i równomiernie czerwonobrązowy lub ciemnobrązowy. Dotknięty lub uszkodzony ciemnieje na czerwonobrązowo. Spód tworzą żółte, początkowo białawe pory, które po ucisku sinieją. Trzon jest twardy, żółty, z czerwonobrązowymi wybarwieniami, a tuż pod kapeluszem zawsze żółty.

Rośnie w lasach iglastych i liściastych, od września do listopada, najobficiej po ochłodzeniu. W Polsce znanych jest wiele stanowisk.

Odróżnisz go od innych suchogrzybków i podgrzybków po tym, że kapelusz nawet na starość i w suchą pogodę nie pęka na poletka. Jeśli nie masz pewności co do gatunku, nie zbieraj i nie jedz.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 3–10 cm, kształt płasko-łukowaty lub poduchowaty. Skórka aksamitna, sucha, jednolicie czerwonobrązowa lub ciemnobrązowa; uszkodzone miejsca przebarwiają się na czerwonobrązowo. Cecha wyróżniająca: na starość i w suchą pogodę kapelusz nie pęka na poletka.

Hymenofor (spód kapelusza)

Rurki u młodych owocników bladoochrowe, później bladożółte; po uszkodzeniu sinieją. Pory początkowo białawe, później żółte lub żółtozielone. Sposób przyrostu rurek do trzonu: brak danych.

Trzon

Wysokość 5–10 cm, grubość 1–2 cm, walcowaty, pełny i twardy. Powierzchnia podłużnie włóknista, na żółtym tle z czerwonobrązowymi wybarwieniami; tuż pod kapeluszem zawsze żółta. Bez pierścienia.

Miąższ

Żółty, soczysty i dość twardy, w trzonie włóknisty. Po uszkodzeniu nieco sinieje. Smak owocowy, zapach przyjemny.

Wysyp i zarodniki

Wysyp brązowy. Zarodniki gładkie, grubościenne, brązowe lub oliwkowozielone, nieco wrzecionowate, bez kropli oleistej, 11,5–14 × 4,5–5,5 µm. Podstawki czterozarodnikowe.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Naziemny grzyb mykoryzowy. Rośnie w różnych typach lasów iglastych i liściastych. Szczegółowi partnerzy mykoryzowi: brak danych.

Występowanie. Podawany wyłącznie z Europy. W Polsce znanych jest wiele stanowisk. Nie jest objęty ochroną prawną w Polsce; bywa wskazywany jako gatunek warty rozważenia do ochrony.

Owocnikowanie. Od września do listopada, najobficiej po ochłodzeniu.

Z czym można go pomylić?

• Xerocomellus chrysenteron (podgrzybek złotawy) — Kapelusz bywa popękany na poletka, odsłaniając jaśniejszy miąższ; suchogrzybek oprószony ma kapelusz gładki, nie pękający nawet na starość.
• Xerocomus subtomentosus (podgrzybek zajączek) — Kapelusz oliwkowobrązowy, pękający na poletka.
• Xerocomus ferrugineus (podgrzybek grubosiatkowany) — Trzon nie jest tak czerwony, kapelusz jaśniejszy i w suchą pogodę pęka na poletka.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Opisany w 1835 r. przez Eliasa Friesa i C.T. Höka jako Boletus pruinatus; obecną nazwę rodzajową Xerocomellus nadał mu w 2008 r. czeski mykolog Josef Šutara.
• Angielska nazwa „matte bolete” (matowy borowik) nawiązuje do matowego, aksamitnego kapelusza.
• Polska nazwa „suchogrzybek oprószony” została zarekomendowana w 2021 r. przez Komisję ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego; wcześniej używano m.in. nazw borowik oprószony, podgrzybek oprószony i podgrzybek aksamitny.