Parkogrzybek czerwonawy

Opis

Parkogrzybek czerwonawy to niewielki borowikowaty grzyb o kapeluszu 3–10 cm, suchym i zamszowym, intensywnie karminowoczerwonym, z wiekiem bledszym i matoworóżowym. W suchą pogodę kapelusz pęka. Spód tworzą żółte pory, które po dotknięciu powoli sinieją. Trzon jest smukły, żółty, zwykle z czerwonym nalotem lub plamami. Miąższ jest żółtawy i po przekrojeniu błękitnieje.

Rośnie od lipca do września w lasach liściastych i parkach, pod dębami, lipami i brzozami. W Polsce nie jest częsty, więc znalezienie go bywa okazją, a nie regułą.

Odróżnia się go od podobnych podgrzybków i suchogrzybków czerwoną barwą kapelusza oraz żółtym trzonem z czerwonymi plamami. Jeśli nie masz pewności co do gatunku, nie zbieraj i nie jedz. Owocniki zaatakowane przez żółtą pleśń nie nadają się do jedzenia.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 3–10 cm (zwykle nie więcej niż ok. 6 cm); młody półkulisty, potem rozpostarty do płaskiego. Powierzchnia sucha, zamszowa, w suchą pogodę pęka. Barwa początkowo intensywna karminowa do szkarłatnej lub malinowoczerwonej, z wiekiem czerwona, w końcu matoworóżowa; z wiekiem ciemnieje i brudnieje. Skórki nie da się oddzielić od miąższu. Skrajny brzeg często ma jasnożółty lub biały pas.

Hymenofor (spód kapelusza)

Rurki długości 6–15 mm, zielonkawożółte, przy trzonie wycięte lub nieco zbiegające. Pory początkowo cytrynowożółte do jasnożółtych, z wiekiem oliwkowe lub zielonkawe; po uciśnięciu powoli zmieniają barwę na błękitną. Opisy podają różne wielkości porów.

Trzon

Wysokość 3–12 cm (zwykle do ok. 7,5 cm), smukły, walcowaty, często wygięty, czasem zwężający się. Przy wierzchołku cytrynowożółty, niżej jasnożółty, zwykle czerwono nabiegły lub z czerwonymi plamami. Ma skłonność do pękania wzdłuż. Bez pierścienia.

Miąższ

Żółtawy do słomkowego, czerwonawy tylko tuż pod skórką kapelusza. Po przekrojeniu powoli błękitnieje, najsilniej nad rurkami. W trzonie bladożółty u góry i żółty niżej; u nasady może występować wyraźna ceglastoczerwona lub pomarańczowa plama. Zapach przyjemny, niewyraźny; smak niewyraźny, według niektórych opisów lekko mydlany. Nie należy próbować miąższu.

Wysyp i zarodniki

Wysyp oliwkowy do oliwkowobrązowego. Zarodniki o gładkiej powierzchni, 10–13 × 4–5 µm; w KOH barwią się na złoty kolor.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Grzyb mykoryzowy drzew liściastych; w opisach wymieniane są dęby, lipy i brzozy. Rośnie na ziemi w lasach liściastych. Owocniki bywają porażane przez grzyba pasożytniczego Hypomyces chrysospermus.

Występowanie. Europa i wschodnia część Ameryki Północnej (tam prawdopodobnie zawleczony z sadzonkami drzew z Europy); we wszystkich opisach uznawany za grzyb niezbyt częsty do rzadkiego. W Polsce niezbyt częsty. W południowej Anglii rzadki, głównie pod dębami. Nie jest objęty ochroną prawną w Polsce. Nie znajduje się na wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

Owocnikowanie. Od lipca do września; według niektórych opisów także jesienią.

Z czym można go pomylić?

• Xerocomus armeniacus (podgrzybek ormiański) — W Europie często z nim mylony z powodu podobnie suchego, zamszowego kapelusza; nie ma jednak czerwonej barwy u nasady trzonu.
• Xerocomellus chrysenteron (podgrzybek złotawy) — Gatunek podobny; wymaga porównania cech szczegółowych.
• Hortiboletus coccyginus — Gatunek podobny, wymieniany obok H. rubellus; wymaga porównania cech szczegółowych.
• Baorangia bicolor (borowik dwubarwny) — Opisywany jako niemal identyczny z H. rubellus; jest gatunkiem północnoamerykańskim.
• Boletus fraternus, Xerocomellus mendocinensis — Wymieniane jako gatunki podobne; wymagają porównania cech szczegółowych.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Do 2015 r. gatunek znany był jako Boletus rubellus, a w polskiej literaturze także jako podgrzybek wielobarwny; rodzaj Hortiboletus wydzielono na podstawie badań molekularnych.
• Nazwa angielska to „ruby bolete” (rubinowy borowik).
• Wcześniej często używana nazwa Boletus versicolor (Rostkovius, 1844) stała się synonimem, ponieważ nazwa Krombholza z 1836 r. jest starsza.
• W Ameryce Północnej gatunek został prawdopodobnie zawleczony wraz z sadzonkami drzew z Europy.