Skórnik szorstki

Opis

Skórnik szorstki tworzy cienkie, twarde, skórzaste owocniki szerokości kilku centymetrów, często ułożone dachówkowato jak małe półeczki. Górna strona jest szorstko owłosiona, ochrowa lub szarobrązowa, z wyraźnymi koncentrycznymi pasami. Spód jest gładki, u młodych owocników jaskrawo żółtopomarańczowy, z wiekiem blaknie do ochrowego. Brzeg jest ostry i falisty.

Rośnie przez cały rok na martwym drewnie, głównie drzew liściastych: na leżących gałęziach, pniakach, a także na płotach i drewnianych konstrukcjach. W Polsce jest bardzo pospolity, spotkasz go w lasach, parkach i ogrodach, od nizin po góry.

Odróżnia go od podobnych skórników gładki, pomarańczowożółty spód, który nie zmienia barwy po skaleczeniu. Z wrośniakiem różnobarwnym można go pomylić na pierwszy rzut oka, ale ten ma na spodzie drobne pory. Jest niejadalny.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Owocniki jednoroczne, liczne, szerokości 0,5–5 cm (opisy podają różne zakresy) i grubości 1–2 mm; rozpostarte, rozpostarto-odgięte, półeczkowate lub konsolowate, pofałdowane, często dachówkowato ułożone lub zrośnięte w szersze półki. Do podłoża przyrastają górną powierzchnią, a boki odginają się na zewnątrz; na pionowych pniach tworzą odgięte kapelusiki. Górna powierzchnia owłosiona, aksamitna, szorstka do szczeciniastej, biaława, ochrowożółta lub szarordzawobrązowa, koncentrycznie strefowana i pręgowana. Brzeg ostry, falisty.

Hymenofor (spód kapelusza)

Gładki (bez rurek, blaszek i kolców). Na młodych owocnikach jaskrawy, potem pomarańczowożółty lub ochrowy, na starszych płowieje do jasnopomarańczowobrązowego.

Trzon

Brak trzonu; owocnik siedzący, przyrośnięty do podłoża.

Miąższ

Białawy, po skaleczeniu nie zmienia barwy; cienki, twardy, skórzasty do korkowatego, pokryty cienkim korteksem widocznym już pod lupą. Zapach i smak bez znaczenia diagnostycznego; miąższu nie należy próbować.

Wysyp i zarodniki

Wysyp biały. Zarodniki elipsoidalno-cylindryczne, gładkie, bezbarwne (hialinowe), amyloidalne, 4–8 × 2,5–3,5 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof wywołujący białą zgniliznę drewna. Rośnie głównie na martwym drewnie drzew liściastych (m.in. olsza, brzoza, grab, buk, dąb, lipa, leszczyna, czereśnia, śliwa), rzadko na iglastych (np. jodła); najczęściej na leżących gałęziach i pniakach. Bywa też na żywych drzewach, atakując uszkodzone miejsca kory (patogen m.in. brzoskwini), oraz na drewnie użytkowym: ogrodzeniach, podkładach kolejowych, konstrukcjach szklarni, a w zawilgoconych mieszkaniach na podłogach i boazeriach. Na jego owocnikach pasożytują inne grzyby, m.in. trzęsak pomarańczowy (Naematelia aurantia) i Phaeotremella frondosa.

Występowanie. Kosmopolityczny: wszystkie kontynenty poza Antarktydą (Ameryka Północna, Europa od Skandynawii po Morze Śródziemne i Wyspy Brytyjskie, Australia). W Polsce bardzo pospolity na terenie całego kraju, od nizin po górną granicę lasu, a nawet w piętrze kosodrzewiny; jeden z najczęstszych grzybów na martwym drewnie. Nie jest objęty ochroną prawną.

Owocnikowanie. Owocniki przez cały rok.

Z czym można go pomylić?

• Stereum gausapatum (skórnik dębowy) — Rośnie na dębie; owocnik wyraźnie rozpostarty lub rozpostarto-odgięty, hymenofor ciemniejszy, czekoladowobrązowy.
• Stereum subtomentosum (skórnik aksamitny) — Owocnik przyrośnięty do podłoża bokiem, miąższ po skaleczeniu żółknie; hymenofor nigdy jaskrawożółty ani pomarańczowy, lecz ciemniejszy, ochrowy do kawowego.
• Stereum ochraceoflavum (skórnik ochrowożółty) — Rośnie głównie na cienkich gałązkach, najczęściej dębu; owocniki mniejsze i cieńsze, hymenofor blado pomarańczowożółty lub brązowoszaroochrowy.
• Byssomerulius corium (włókniczek skórkowaty) — Hymenofor również gładki, ale czasem nieregularnie siatkowaty lub porowato-dołkowany; owocniki kremowe, bladożółtawe lub szarawe.
• Trametes versicolor (wrośniak różnobarwny) — Spód z drobnymi porami zamiast gładkiego, pomarańczowego hymenoforu; górna powierzchnia wielobarwna, a nie szorstko owłosiona w ochrowych tonach.
• Stereum ostrea, Stereum rameale — Bywają wymieniane jako gatunki podobne; szczegółowe cechy różnicujące wymagają potwierdzenia.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Angielska nazwa „false turkey tail” (fałszywy indyczy ogon) nawiązuje do podobieństwa z wrośniakiem różnobarwnym (Trametes versicolor).
• Jest gatunkiem typowym rodziny Stereaceae.
• Opisany przez Carla von Willdenowa w 1787 r. jako Thelephora hirsuta; polską nazwę nadał w 1888 r. Franciszek Błoński.
• Na jego owocnikach pasożytuje inny grzyb, trzęsak pomarańczowy (Naematelia aurantia).