Wrośniak różnobarwny

Opis

Wrośniak różnobarwny to cienki, twardy, skórzasty grzyb w kształcie małych wachlarzy lub rozetek o szerokości zwykle 3–8 cm. Jego wierzch ma wyraźne koncentryczne pasy w odcieniach brązu, szarości, niebieskawych i czarnych, a brzeg jest jaśniejszy. Spód jest kremowy, drobno porowaty. Nie ma trzonu.

Rośnie przez cały rok, dachówkowato w grupach, na pniach, pniakach i martwych gałęziach drzew liściastych w lasach, parkach i ogrodach. W Polsce jest bardzo pospolity.

Odróżnia go od podobnych grzybów drobno porowaty, a nie gładki spód oraz wielobarwne strefy. Starsze okazy bywają zielonkawe od glonów. Nie jest grzybem kulinarnym.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Owocnik bez trzonu, szerokości 3–8 (do 10) cm, grubości 2–5 mm; przyrasta do drzewa bokiem (konsolowaty) lub środkowo (talerzowaty, rozetowaty). Młode owocniki prawie jednolicie jasnobrązowe i filcowate. Starsze są nagie, jedwabiście błyszczące, z wyraźnymi koncentrycznymi strefami o barwach od brązu przez ciemnoniebieski do czarnego (cecha charakterystyczna gatunku). Brzeg ostry, cienki, najjaśniejszy; powierzchnia nierówna, promieniście pofałdowana, krótko owłosiona lub szorstka. Na starszych okazach często rozwijają się glony nadające zielonkawy odcień.

Hymenofor (spód kapelusza)

Rurkowy (poliporoidalny), jedna warstwa rurek długości 0,5–2 mm, o brzegach ząbkowanych lub piłkowanych. Rurki i pory kremowe, u starszych okazów jasnobrązowe. Pory okrągłe, z wiekiem kanciaste i nieregularne, średnicy 0,15–0,4 mm (3–5 por na mm). Brak trzonu, więc nie ma przyrostu hymenoforu do trzonu.

Trzon

Brak trzonu; owocnik przyrasta bokiem lub środkowo do podłoża.

Miąższ

Biały, bardzo cienki (2–5 mm), elastyczny, skórzasty, aromatyczny. Pod filcem powierzchni występuje ciemna warstwa nad białawym miąższem. Smak: brak danych; nie należy go sprawdzać.

Wysyp i zarodniki

Wysyp słomkowożółty. Wymiary zarodników: brak danych.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof powodujący białą zgniliznę drewna (rozkłada ligninę). Rośnie na pniach i pniakach drzew liściastych, często wkrótce po ścięciu lub obumarciu drzewa; notowany także na jodle i świerku. Owocniki rosną zwykle grupowo, dachówkowato zachodząc na siebie. Bywa zjadany przez larwy owadów, m.in. ćmy Nemaxera betulinella.

Występowanie. Kosmopolita, obecny na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W Europie i w Polsce bardzo pospolity, rzadszy w łęgach nadrzecznych i w wyższych położeniach górskich. Rośnie w lasach, zaroślach, ogrodach i parkach. Nie jest objęty ochroną gatunkową w Polsce.

Owocnikowanie. Przez cały rok.

Z czym można go pomylić?

• Trametes ochracea (wrośniak strefowany) — Owocnik grubszy, mniej różnobarwny, matowy (zwykle kasztanowy lub szarokakaowy), z garbkiem u nasady.
• Stereum hirsutum (skórnik szorstki) i Stereum ostrea (fałszywy turkey tail) — Wierzchem podobne, lecz hymenofor jest gładki, bez rurek i por.
• Trametes hirsuta, T. betulina, T. suaveolens, Bjerkandera adusta, Cerrena unicolor, Trichaptum spp. — Wymieniane jako podobne; szczegółowe różnice – brak danych.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Nazwa angielska „turkey tail” (indyczy ogon) pochodzi od podobieństwa do piór ogona dzikiego indyka; łacińskie versicolor oznacza „wielobarwny”.
• Linneusz opisał gatunek w 1753 r.; ma ponad 70 synonimów naukowych.
• W 1973 r. w Japonii wprowadzono na rynek preparat krestin otrzymywany z wrośniaka różnobarwnego.
• Testuje się zakażanie pniaków jego grzybnią, aby chronić drzewostany przed opieńkami.