Grzybówka różowa

Opis

Grzybówka różowa to smukły grzyb o kapeluszu 2–6 cm, bladoróżowym do różowego, z wyraźnym garbem pośrodku. W wilgoci kapelusz jest prążkowany, a garb w suchą pogodę żółknie. Blaszki są rzadkie, najpierw białe, potem bladoróżowe. Trzon, wysokości 4–7 cm, jest cienki, białawy lub białoróżowy, bez pierścienia. Miąższ pachnie rzodkwią.

Rośnie od maja do października na ściółce w lasach liściastych i mieszanych, najchętniej na glebach wapiennych. W Europie jest pospolita.

Jest trująca i zawiera muskarynę. Można ją pomylić z lakówką ametystową oraz z grzybówką czystą, która ma bardziej fioletowy odcień i rośnie w lasach iglastych. Drobnych, delikatnych grzybówek nie zbieraj do jedzenia, a gdy nie masz pewności co do gatunku, nie jedz grzyba.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 2–6 cm; za młodu kulisty lub wypukły, potem płaski, na koniec całkowicie rozpostarty, z wyraźnym garbem pośrodku. Wybitnie higrofaniczny: w stanie wilgotnym prążkowany przez prześwitujące blaszki. Barwa od bladoróżowej do różowej; garb w suchą pogodę wysycha do kremowożółtego lub żółtego.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki rzadkie, brzuchate, przy trzonie wykrojone i wąskie, o gładkich ostrzach. Początkowo białe, z czasem bladoróżowe.

Trzon

Wysokość 4–7 cm, grubość do 0,7 cm; walcowaty, prosty, z nieco zgrubiałą podstawą. U młodych okazów pełny, u starszych rurkowaty. Barwa biaława lub białoróżowa, powierzchnia delikatnie włóknista. Bez pierścienia.

Miąższ

Cienki, biały; smak słaby, zapach rzodkwiowy. Gatunek jest trujący – nie należy próbować miąższu.

Wysyp i zarodniki

Wysyp biały. Zarodniki szerokoeliptyczne, amyloidalne, gładkie, z jednej strony z odgiętym dzióbkiem; 6–9 × 2,5–5 µm (opisy podają różne zakresy).

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof. Rośnie na ziemi, na ściółce w lasach liściastych i mieszanych, szczególnie często na glebach wapiennych.

Występowanie. Występuje na wszystkich kontynentach poza Australią i Antarktydą. W Europie pospolity. Nie jest objęty ochroną prawną w Polsce.

Owocnikowanie. Od maja do października.

Z czym można go pomylić?

• Mycena pura (grzybówka czysta, fioletowawa) — Barwa bardziej fioletowa; rośnie w lasach iglastych.
• Mycena sororia — Gatunek blisko spokrewniony, wiarygodnie odróżnialny tylko metodami laboratoryjnymi (elektroforeza izoenzymów); ma większe zarodniki, 7,5–10 × 4,8–5,5 µm.
• Laccaria amethystina (lakówka ametystowa) — O barwie fioletowej, a nie różowej; ma grubsze, rzadsze blaszki i nie jest higrofaniczna jak grzybówka różowa.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Toksyczność i objawy zatrucia

Toksyczność. Trujący; zawiera muskarynę.

Toksyny. muskaryna

Objawy zatrucia. Zatrucie muskaryną daje objawy cholinergiczne: nadmierne pocenie się, ślinienie i łzawienie, nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha, zwężenie źrenic, spowolnienie akcji serca i trudności w oddychaniu.

Czas do pierwszych objawów. Zwykle od kilkunastu minut do 2 godzin od spożycia.

Co robić. Przy podejrzeniu zatrucia grzybami natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR; nie czekaj na objawy. Skontaktuj się z ośrodkiem toksykologicznym. Zachowaj resztki grzybów do identyfikacji. Nie stosuj leczenia domowego.

Więcej: zatrucie grzybami — objawy i pierwsza pomoc.

Ciekawostki

• Pierwszy raz opisał go w 1803 r. duński botanik Heinrich Schumacher jako Agaricus roseus; obecną nazwę nadał mu w 1912 r. Eugen Gramberg.
• Gatunek jest bioluminescencyjny.
• Czerwone pigmenty mycenarubina A i B występują tylko u tego gatunku i są spokrewnione z damironami z gąbek morskich.
• Angielska nazwa „rosy bonnet” oznacza „różowy czepek”.