Mądziak malinowy

Opis

Mądziak malinowy to dziwny, smukły grzyb, który wyrasta z białego, gładkiego jaja o średnicy ok. 2 cm. Z jaja wydobywa się walcowaty, pusty w środku słupek o wysokości zwykle 6–7 cm, zwężony ku górze i zaostrzony. Dolna część jest biaława z malinowym odcieniem, górna intensywnie malinowa i pokryta oliwkowozieloną, śluzowatą masą.

Rośnie od czerwca do listopada na ziemi bogatej w próchnicę: w parkach, ogrodach, szkółkach, przy wysypiskach i w zaroślach, szczególnie pod wierzbami, rzadko w lasach. Często pojawia się w miastach. Pochodzi z Ameryki Północnej i w Polsce jest gatunkiem obcym.

Rozpoznasz go po kształcie i po zapachu: śluzowata masa na szczycie cuchnie jak padlina lub fekalia i przyciąga muchy. Podobne gatunki mądziaków trudno rozróżnić bez doświadczenia. Jest niejadalny.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Brak typowego kapelusza. Owocnik młody ma postać jaja o rozmiarach ok. 2 × 1,5 cm, okrytego białym, gładkim perydium. Rozwijający się receptakl przebija perydium; czasem fragment rozerwanego perydium pozostaje na wierzchołku jak niewielka czapeczka. Wierzchołek receptakla jest zaostrzony, pokryty śluzowatą, oliwkowozieloną masą zarodnikową (gleba), czasem z niewielkim otworkiem na szczycie.

Hymenofor (spód kapelusza)

Brak blaszek, rurek i kolców. Hymenium tworzy płodna część receptakla w jego górnej części, silnie malinowa, pokryta oliwkowozieloną, śluzowatą glebą o silnym, bardzo nieprzyjemnym zapachu.

Trzon

Receptakl (pseudotrzon) walcowaty, wysokości 6–7 cm, wyjątkowo do 10 cm, grubości ok. 1 cm; podstawa nieco zwężona, wierzchołek zaostrzony. Wewnątrz pusty. Dolna, bezpłodna część biaława z malinowym odcieniem, czasem całkiem biała; górna, płodna część intensywnie malinowa.

Miąższ

Receptakl wewnątrz pusty. Masa zarodnikowa wydziela silny zapach przypominający fekalia lub psujące się mięso. Nie należy próbować miąższu.

Wysyp i zarodniki

Zarodniki znajdują się w oliwkowozielonej, śluzowatej masie na szczycie owocnika. Zarodniki gładkie, elipsoidalne, 4–6 × 1–3 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof, rośnie na ziemi w miejscach zasobnych w próchnicę: w parkach i ogrodach, szkółkach leśnych, na zanieczyszczonych zaroślach i przy wysypiskach, rzadko w lasach i zaroślach (szczególnie pod wierzbami). Zapach przyciąga owady padlinożerne, do których odnóży przyklejają się zarodniki; owady roznoszą je na duże odległości.

Występowanie. Gatunek synantropijny, pochodzący z Ameryki Północnej, zwiększający zasięg. W Europie stwierdzony po raz pierwszy w Niemczech w 1943 r.; obecnie szeroko rozprzestrzeniony, występuje także w Nowej Zelandii. W Polsce po raz pierwszy zaobserwowany w Krakowie w 1965 r. (miejsca wilgotne, gleba próchniczna), na siedliskach naturalnych w 1987 r. w Kampinoskim Parku Narodowym. Często spotykany w miastach. W Polsce gatunek obcy, nieobjęty ochroną prawną.

Owocnikowanie. Od czerwca do listopada.

Z czym można go pomylić?

• Mutinus elegans — Bywa z nim mylony; cechy odróżniające wymagają potwierdzenia przez grzyboznawcę.
• Mutinus caninus — Bywa z nim mylony; cechy odróżniające wymagają potwierdzenia przez grzyboznawcę.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• W Europie po raz pierwszy znaleziono go w Niemczech w 1943 r., a w Polsce w Krakowie w 1965 r.
• W Polsce był początkowo uznany za rzadki i objęty ścisłą ochroną, ale po ustaleniu, że jest gatunkiem obcym, w 2004 r. skreślono go z listy grzybów chronionych.
• Pierwszego opisu gatunku dokonali w 1853 r. Miles Joseph Berkeley i Moses Ashley Curtis, nadając mu nazwę Corynites ravenelii.
• Owocniki są chętnie zjadane przez psy, bez szkody dla ich zdrowia.