Boczniak mikołajkowy

Opis

Boczniak mikołajkowy ma gruby, mięsisty, biały trzon o wysokości 3–10 cm i stosunkowo niewielki, płowy do brązowego kapelusz o średnicy 4–15 cm, gładki lub lekko aksamitny. Blaszki są białawe, gęste i zbiegające. Rośnie nie na drewnie, lecz na korzeniach roślin z rodziny selerowatych, zwłaszcza mikołajka polnego.

W Europie naturalnie występuje głównie w rejonie Morza Śródziemnego. W Polsce znane jest tylko jedno wątpliwe, historyczne stanowisko, a od 2014 r. gatunek jest objęty ochroną ścisłą, więc w Polsce nie wolno go zbierać. Do obrotu dopuszczony jest wyłącznie okaz z uprawy lub spoza Polski.

Grzyb jest powszechnie uprawiany i sprzedawany jako boczniak królewski. Jeśli nie masz pewności co do gatunku, nie zbieraj i nie jedz.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 4–15 cm, płowy (jasnobrązowy), gładki, lekko aksamitny; wypukły, potem spłaszczony, z cienkim brzegiem początkowo podwiniętym, potem rozpostartym. Kapelusz jest stosunkowo mały w porównaniu z grubym trzonem.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki białawe, zbiegające, gęste, połączone anastomozami (żyłkami).

Trzon

Wysokość 3–10 cm, grubość 1–3 cm, biały, gruby, mięsisty; zwykle centralny lub lekko mimośrodowy. Brak danych o pierścieniu i nasadzie.

Miąższ

Brak szczegółowego opisu.

Wysyp i zarodniki

Brak danych (barwa wysypu i wymiary zarodników nie są podane).

Siedlisko i występowanie

Ekologia. W odróżnieniu od większości boczniaków (rozkład drewna) kompleks P. eryngii jest słabym pasożytem korzeni roślin zielnych z rodziny selerowatych (Apiaceae), zwłaszcza mikołajka polnego (Eryngium campestre); opisany także jako saprotrof, może być uprawiany na odpadach organicznych. Grzybnia chwyta i trawi nicienie.

Występowanie. Zasięg naturalny od Atlantyku przez basen Morza Śródziemnego (z Afryką Północną) i Europę Środkową po Azję Zachodnią i Indie. W Polsce znane jest tylko jedno, historyczne i wątpliwe stanowisko (okolice Elbląga, 1916, Kaufmann). Od 2014 r. objęty w Polsce ochroną ścisłą.

Owocnikowanie. Brak danych.

Z czym można go pomylić?

• Pleurotus nebrodensis — Według badań molekularnych blisko spokrewniony, ale odrębny gatunek; szczegóły – brak danych.
• Pleurotus fossulatus — Może być blisko spokrewniony; szczegóły – brak danych.
• Pleurotus ostreatus (boczniak ostrygowaty) — Uprawiany podobnie i spokrewniony; boczniak ostrygowaty rośnie na drewnie liściastym, a nie na korzeniach roślin zielnych; kapelusz bardziej muszlowaty, trzon krótszy. Szczegóły – brak danych.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Nazwa gatunkowa pochodzi od rośliny żywicielskiej, mikołajka (Eryngium), na której korzeniach rośnie.
• Jedyne polskie stanowisko (okolice Elbląga, 1916) podał Kaufmann, ale jego oznaczenie jest wątpliwe.
• Grzybnia chwyta nicienie, a analizy filogenetyczne sugerują, że ten sposób odżywiania ma bardzo długą historię ewolucyjną.