Majówka wiosenna

Opis

Ma gruby, mięsisty kapelusz o średnicy 6–12 cm, kremowobiały, gładki i matowy, z podwiniętym, falistym brzegiem. Blaszki są gęste, białawe lub kremowe, trzon krępy, pełny, bez pierścienia. Miąższ pachnie świeżą mąką.

Rośnie od kwietnia do czerwca na łąkach, pastwiskach, skrajach lasów i w ogrodach, często w kręgach i łukach. W Polsce jest pospolita.

Można ją pomylić ze śmiertelnie niebezpiecznymi gatunkami o podobnej porze i siedlisku, zwłaszcza z dzwonkówką trującą i włóknikiem ceglastym. Sprawdź zapach, barwę blaszek i wysypu oraz czerwienienie miąższu. Jeśli masz choć cień wątpliwości, nie zbieraj.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 5–15 cm (opisy podają różne zakresy); młody dzwonkowaty do stożkowatego, potem łukowaty, w końcu płaski; niehigrofaniczny, grubomięsisty, zwykle z niewielkim, tępym garbem. Brzeg długo podwinięty, często pofalowany. Powierzchnia gładka, matowa, od białawej do kremowej.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki cienkie, gęste, wykrojone ząbkiem i przyrośnięte do trzonu; u młodych okazów białawe lub kremowe, u starszych bladoochrowe.

Trzon

Wysokość 4–9 cm, grubość 1,5–4 cm; u młodych beczułkowaty, u starszych walcowaty, krępy, twardy, pełny. Powierzchnia gładka, biała do kremowej, w dolnej części często bladoochrowa. Bez pierścienia.

Miąższ

Białawy, gruby, zwarty, nie zmienia barwy po uszkodzeniu. Smak łagodny, zapach świeżej mąki (według niektórych opisów mączny lub ogórkowy). Nie należy próbować miąższu niezidentyfikowanych grzybów.

Wysyp i zarodniki

Wysyp biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, 4–7 × 2–3,5 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof, rosnący na ziemi na łąkach, pastwiskach, obrzeżach lasów, w ogrodach, zaroślach i na trawiastych zboczach, często na glebach bogatych w wapń. Tworzy czarcie kręgi (na South Downs w Anglii kręgi wiekowe, o szacowanym wieku kilkuset lat).

Występowanie. Głównie Europa, także stanowiska w USA i Japonii. W Polsce pospolity, na niżu, wyżynach i terenach podgórskich. Nie jest objęty ochroną prawną.

Owocnikowanie. Od kwietnia do czerwca (wyjątkowo w lipcu, w niektórych latach nawet późną jesienią); w cieplejszych krajach wcześniej (we Włoszech od marca), w chłodniejszych później.

Z czym można go pomylić?

• Entoloma sinuatum (dzwonkówka trująca) — Silnie trująca. Bardziej różowawa; blaszki u młodych okazów też białe, ale u starszych różowieją, a wysyp jest różowy. Zapach zjełczały.
• Inosperma erubescens (włóknik ceglasty) — Silnie trujący, rośnie w tych samych siedliskach. Większy garb na kapeluszu, czerwonawy odcień, bardziej ostry owocowy zapach i czerwieniejące miejsca uszkodzeń; według niektórych opisów rośnie w lasach.
• Melanoleuca strictipes — Niejadalny; szczegółowe różnice – brak danych.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Angielska nazwa „St. George's mushroom” pochodzi od dnia św. Jerzego (23 kwietnia), około którego pojawia się w Wielkiej Brytanii.
• Niemiecka nazwa Maipilz i duńska Vårmousseron wskazują na wczesnowiosenne owocnikowanie; we Włoszech zwany marzolino (marzec).
• W Kraju Basków osiąga bardzo wysokie ceny, a popyt jest tak duży, że grzyb sprowadza się z Europy Wschodniej (Rumunia, Węgry, Turcja).