Pieczarka polowa

Opis

Pieczarka biaława to duża, biała lub kremowa pieczarka o kapeluszu 7–20 cm, który po uciśnięciu żółknie. Młode blaszki są jasne, potem szarobrązowe i czekoladowe, a trzon ma duży, zwisający, podwójny pierścień. Pachnie anyżem lub migdałami.

Rośnie od maja do października na łąkach, pastwiskach, w ogrodach i w lasach, także w kręgach, często na glebach żyznych, w pobliżu stajni. W Polsce jest pospolita.

Największe ryzyko to pomylenie z białymi, śmiertelnie trującymi muchomorami (jadowitym, wiosennym i białą formą zielonawego). Odróżnia je pochwa i bulwa u nasady trzonu oraz blaszki białe w każdym wieku. Pieczarki powinni zbierać wyłącznie doświadczeni grzybiarze; jeśli nie masz pewności, nie jedz.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 7–20 cm; młody jajowaty, potem półkulisty, wypukły, dojrzały płaski. Powierzchnia naga, jedwabiście błyszcząca, sucha, biała do kremowej; po uciśnięciu żółknie.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki wolne, gęste; młode białe i długo białe (według niektórych opisów bladoróżowe do białych), potem szarobrązowe, w końcu czekoladowobrązowe do czarnobrązowych; według innych opisów nigdy nie mają różowego odcienia.

Trzon

Wysokość 5–15 cm, grubość 1–3 cm; cylindryczny, u podstawy zgrubiały, najpierw pełny, potem rurkowaty, łatwo odłamuje się od kapelusza; po uciśnięciu żółknie. Duży zwisający pierścień, podwójny, od spodu z „kołowymi” (zębatymi) wzorami, białawy powyżej, czasem z żółtawymi łuskami od spodu.

Miąższ

Miękki, elastyczny, biały, u starych okazów czasem żółtawy. Smak nieznaczny, zapach anyżowy (według niektórych opisów migdałowy, marcepanowy, od benzaldehydu); po ugotowaniu zapach zanika. Nie należy próbować miąższu niezidentyfikowanych grzybów.

Wysyp i zarodniki

Wysyp czarnobrązowy do purpurowobrunatnego (według niektórych opisów ciemnobrązowy). Zarodniki gładkie, brązowe, 6–8 × 4–5 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof. Rośnie na ziemi na łąkach, pastwiskach, w ogrodach, w lasach iglastych, liściastych i mieszanych, w szkółkach leśnych, na różnych odpadach organicznych; często w pobliżu stajni i wśród pokrzyw (gleby bogate w azot). Tworzy czarcie kręgi. Na zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej związany z cyprysami, na wschodzie ze świerkami.

Występowanie. Ameryka Północna i Południowa, Europa, Azja, Australia. W Polsce pospolita. Nie jest objęta ochroną prawną; opisywana także jako niezagrożona.

Owocnikowanie. Od maja do października (w Wielkiej Brytanii od lipca do listopada); pojedynczo lub w małych grupach.

Z czym można go pomylić?

• Amanita virosa (muchomor jadowity), Amanita verna (muchomor wiosenny), biała forma Amanita phalloides — Śmiertelnie trujące; blaszki zawsze białe (nigdy ciemniejące), biały wysyp, pochwa i bulwiasta nasada trzonu. Pieczarki mają z wiekiem brunatne blaszki i ciemny wysyp. U młodych okazów blaszki są ukryte pod osłoną.
• Agaricus xanthodermus (pieczarka karbolowa) — Trująca (powoduje zaburzenia żołądkowe). Również żółknie po uciśnięciu, ale pachnie karbolem (fenolem).
• Agaricus silvicola (pieczarka bulwiasta) — Także pachnie anyżem, ale blaszki długo pozostają czerwonoróżowe.
• Agaricus campestris (pieczarka łąkowa) — Podobny, mniejszy; szczegółowe różnice – brak danych.
• Agaricus osecanus — Rzadki; nie ma migdałowego zapachu.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Epitet arvensis oznacza „polny”; angielska nazwa „horse mushroom” nawiązuje do występowania w pobliżu stajni.
• Zapach migdałowy (marcepanowy) pochodzi od benzaldehydu.
• Jest jedną z największych białych pieczarek w Wielkiej Brytanii.
• Na spodzie pierścienia widać „kołowy” (zębaty) wzór pochodzący z podwójnej budowy pierścienia.