Szaroporka podpalana

Opis

Szaroporka podpalana to cienka, skórzasta huba rosnąca na drewnie. Owocniki mają 2–10 cm szerokości, są półkoliste lub rozpostarte, aksamitne i pomarszczone, ochrowobrązowe do szarobrązowych, z jasnym, białawym brzegiem, który u starszych okazów robi się szaroczarny. Rosną gromadnie, jeden nad drugim jak dachówki. Spód ma bardzo drobne pory, od białawych do szarociemnobrązowych, które po dotknięciu ciemnieją. Na przekroju widać szaroczarniawą linię między rurkami a jasnym miąższem.

W Polsce jest pospolita w lasach liściastych i mieszanych, na pniach, pniakach i martwych gałęziach, najczęściej buka. Owocniki można znaleźć przez cały rok.

Jest niejadalna. Od podobnej szaroporki odymionej odróżnia ją cieńszy miąższ i szary spód z ciemniejącymi porami.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Owocniki jednoroczne, półkoliste, rozpostarte lub rozpostarto-odgięte, przyrośnięte do podłoża bokiem. Szerokość 2–10 cm, grubość do ok. 1 cm. Wyrastają zwykle gromadnie i dachówkowato, tworząc skupienia pokrywające nawet 5 m powierzchni. Powierzchnia delikatnie aksamitna lub owłosiona, pomarszczona, barwy od ochrowobrązowej do szarobrązowej. Strefa brzegowa wyraźnie jaśniejsza, biaława, u starszych owocników szaroczarna.

Hymenofor (spód kapelusza)

Rurkowaty. Rurki długości 4–6 mm, wyraźnie kontrastują z jasnym miąższem i są od niego oddzielone szaroczarniawą linią widoczną na przekroju poprzecznym. Pory drobne, okrągłe, 4–6 na 1 mm. Barwa od białawej do szarociemnobrązowej; po uciśnięciu rurki ciemnieją.

Trzon

Brak trzonu; owocnik przyrasta do podłoża bokiem.

Miąższ

Białawy lub kremowy, cienki, skórzasty i elastyczny. Zapach słaby, lekko kwaskowaty. Nie należy próbować miąższu.

Wysyp i zarodniki

Wysyp słomkowożółty. Zarodniki nieamyloidalne, elipsoidalne, z jednej strony spłaszczone i zwężone, 4–5,5 × 2–3 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof rozkładający w drewnie celulozę i ligninę, powoduje białą zgniliznę drewna. Czasem atakuje także drzewa uszkodzone (pasożyt ranowy). Rośnie na zbutwiałych pniach i pniakach, głównie liściastych, szczególnie często na buku; na iglastych bardzo rzadko (m.in. Abies, Larix, Picea). Notowany także na klonach, olszy, brzozie, grabie, leszczynie, jesionie, dębie, topoli, wierzbie, bzie czarnym i wielu drzewach owocowych.

Występowanie. W Polsce pospolity w różnego typu lasach liściastych i mieszanych. Gatunek szeroko rozpowszechniony, często spotykany na martwym drewnie. Nie jest objęty ochroną prawną w Polsce.

Owocnikowanie. Owocniki obecne przez cały rok.

Z czym można go pomylić?

• Bjerkandera fumosa (szaroporka odymiona) — Ma grubszy miąższ, a hymenofor białożółtawy, nie szary, pod wpływem ucisku tylko nieco brązowiejący. Opisy podają ciemną linię w miąższu przy podstawie rurek; należy ocenić ją na przekroju.
• Niektóre gatunki rodzajów Stereum i Trametes — Wyglądem przypominają szaroporkę; nie mają jednak szarych porów ciemniejących po uciśnięciu ani szaroczarnej linii między rurkami a miąższem.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Opisany przez Willdenowa w 1787 r. jako Boletus adustus; epitet adustus oznacza po łacinie „przypalony, osmolony”, co nawiązuje do ciemniejącego, dymnego odcienia owocników.
• Ma ponad 80 synonimów, co należy do najdłuższych list w polskiej mykologii hub.
• Jego genom zsekwencjonowano i opublikowano w 2013 r.
• Enzymy gatunku rozkładają zarówno celulozę, jak i ligninę, dlatego jest obiektem badań nad biologicznym oczyszczaniem środowiska z barwników.