Galaretek kolczasty

Opis

Galaretek kolczasty to niewielki, galaretowaty grzyb o językowatym lub półeczkowatym kapeluszu szerokości zwykle 2–7 cm. Z wierzchu jest białawy, jasnoszary lub płowy, ziarnisty lub brodawkowaty, a miąższ jest szklisty i lekko przezroczysty. Spód pokrywają gęste, białawe kolce do 3 mm długości, co odróżnia go od innych galaretowatych grzybów. Trzon jest krótki i osadzony bokiem albo go brak.

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych na martwym drewnie, najczęściej świerkowym i sosnowym, zwykle w kępkach, których owocniki zachodzą na siebie jak dachówki. Najłatwiej go znaleźć od lata do jesieni, choć czasem pojawia się też wiosną i zimą. W Polsce jest pospolity.

W ocenie gatunku najważniejszy jest kolczasty spód przy galaretowatej konsystencji. Jeśli nie masz pewności co do gatunku, nie zbieraj i nie jedz.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Owocnik tremelloidalny, galaretowaty, bardzo wodnisty; po wysuszeniu zostaje z niego cienki płatek. Kapelusz łopatkowaty, językowaty lub półeczkowaty, szerokości 1–8 cm (zwykle 2–7 cm). Górna powierzchnia ziarnista lub brodawkowata. Barwa biaława z sinym odcieniem, od białej przez jasnoszarą po płowożółtą; spotyka się też okazy szare lub różowobrązowe na wierzchu kapelusza.

Hymenofor (spód kapelusza)

Kolczasty: gęste, stożkowate kolce długości do 3 mm, barwy owocnika (białawe do jasnoszarych). Hymenofor pokrywa spodnią stronę kapelusza.

Trzon

Krótki, ekscentrycznie osadzony lub boczny; owocnik może też być przyrośnięty bokiem do drewna i pozbawiony trzonu. U form zachodnioamerykańskich trzon bywa wyraźniejszy i pionowy. Bez pierścienia.

Miąższ

Białawy z bladoniebieskawym odcieniem, galaretowaty, wodnisty, lekko przezroczysty (szklisty). Bez wyraźnego smaku i zapachu. Nie należy próbować miąższu w celu identyfikacji.

Wysyp i zarodniki

Wysyp biały (bezbarwny do białego). Zarodniki prawie kuliste, gładkie, 3,5–6,5 × 5–8,5 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Saprotrof nadrzewny, rosnący na martwym drewnie drzew iglastych, zwykle świerka i sosny. Występuje w lasach iglastych i mieszanych, zazwyczaj w grupach po kilka owocników rosnących dachówkowato.

Występowanie. Dawniej uważany za kosmopolitycznego; nowsze badania DNA sugerują, że gatunek w ścisłym znaczeniu występuje w Europie i północnej Azji, a podobne, lecz odrębne taksony rosną na innych kontynentach. W Polsce pospolity. Nie jest objęty ochroną prawną.

Owocnikowanie. W Polsce najczęściej od lata do jesieni; sporadycznie także wiosną i zimą, a według niektórych opisów owocniki można spotkać przez cały rok.

Z czym można go pomylić?

• Hyalodon piceicola (pierwoząb świerkowy) — Owocnik płasko rozpostarty, bez wyraźnego kapelusza; w Polsce podany tylko z Puszczy Białowieskiej.
• Inne białe i galaretowate grzyby występujące w Polsce — Nie mają kolczastego hymenoforu, więc przy zwróceniu uwagi na spodnią stronę owocnika nie powinny być mylone z galaretkiem.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Nazwa gatunkowa i angielska (toothed jelly fungus, cat's tongue, jelly tooth) nawiązują do galaretowatej konsystencji i kolczastego spodu owocnika.
• Opisany w 1772 r. przez Giovanniego Scopolego jako Hydnum gelatinosum; do obecnego rodzaju przeniósł go w 1868 r. Petter Adolf Karsten.
• Owocnik zawiera tak dużo wody, że po wysuszeniu zostaje z niego cienki płatek.
• Nowsze badania DNA sugerują, że gatunek w ścisłym znaczeniu występuje tylko w Europie i północnej Azji, a podobne grzyby z innych kontynentów należą do odrębnych taksonów.