Mleczaj przydymiony

Opis

Mleczaj przydymiony ma ciemnobrązowy do brązowoczarnego kapelusz o średnicy 3–11 cm, suchy i pilśniowaty, często prążkowany. Młody jest łukowaty z podwiniętym brzegiem, potem staje się lejkowaty z małym garbem. Białe blaszki zbiegają na ciemny, brązowy trzon i na nim brązowieją, a w górnej części trzonu widać żłobki. Po uszkodzeniu wypływa białe mleczko, które po kilku minutach różowieje.

Rośnie na ziemi w lasach iglastych, głównie górskich, pod świerkami, często wśród mchów. W Polsce jest rzadki.

Najłatwiej pomylić go z mleczajem ciemnym; mleczaj przydymiony ma blaszki zbiegające na trzon, które na nim brązowieją. Nie jest grzybem do jedzenia, więc jeśli nie masz pewności co do gatunku, nie zbieraj go.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 3–11 cm; młody łukowaty z podwiniętym brzegiem i wklęśniętym środkiem, potem lejkowaty z małym garbem. Skórka gładka, sucha, pilśniowata, często prążkowana lub promieniście pomarszczona (zwłaszcza u starszych okazów). Barwa ciemnobrązowa do brązowoczarnej.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki dość gęste, z długim ząbkiem, zbiegające na trzon, białe; na trzonie wyraźnie zmieniają barwę na brązową.

Trzon

Wysokość 4–10 cm, grubość 0,5–1,2 cm, walcowaty, gruby, barwy od sepiowobrązowej do ciemnobrązowej. W górnej części występują żłobki w kolorze trzonu, stanowiące przejście do białych blaszek; podstawa trzonu bywa biaława.

Miąższ

Biały, wydziela mleczko. Mleczko jest białe, nieco wodniste, u młodych owocników obfite, u starszych skąpe; na powietrzu po kilku minutach zmienia barwę z jasnoróżowej na łososiową. Smak łagodny z gorzkawym posmakiem, zapach przyjemny. Nie należy próbować miąższu.

Wysyp i zarodniki

Wysyp jasnoochrowy (żółtawy do ochrowego). Zarodniki niemal kuliste, ok. 9 × 10 µm, z brodawkami połączonymi regularną siateczką.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Naziemny grzyb mykoryzowy. Rośnie w lasach iglastych, głównie górskich, pod świerkami, często wśród mchów.

Występowanie. Ameryka Północna (w tym wschodnie rejony), Środkowa i Południowa, Europa i Azja. W Polsce rzadki, wymieniany wśród gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną; nie jest objęty ochroną prawną. Nie znajduje się na wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu.

Owocnikowanie. Brak danych; zwykle późne lato i jesień.

Z czym można go pomylić?

• Lactarius picinus (mleczaj ciemny) — Występuje w tych samych siedliskach. Mleczaj przydymiony ma blaszki zbiegające po trzonie, które na trzonie wyraźnie brązowieją; u starszych okazów kapelusz jest promieniście pomarszczony.
• Lactarius fuliginosus (mleczaj jelonek) — Kapelusz ma zaokrąglony szczyt, a uciśnięty miąższ szybko różowieje.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Angielska nazwa „chocolate milky” nawiązuje do czekoladowobrązowej barwy kapelusza i trzonu.
• Epitet lignyotus wywodzi się z greckiego określenia dymu lub zadymienia, co nawiązuje do przydymionej, ciemnej barwy owocnika.
• Mleczko na powietrzu po kilku minutach zmienia barwę z białej na jasnoróżową do łososiowej.
• W Polsce jest rzadki i wymieniany wśród gatunków zagrożonych, wartych objęcia ochroną.