Pieczarka lśniąca

Opis

Pieczarka lśniąca (w literaturze także leśna) ma kapelusz o średnicy 3–10 cm, ciemnobrązowy do ochrowego, gęsto pokryty cynamonowymi, włóknistymi łuseczkami. Blaszki są szarawoczerwone, potem ciemnobrązowe, a na białym trzonie zwisa pierścień. Charakterystyczne jest czerwienienie miąższu po przekrojeniu i trzonu po uciśnięciu.

Rośnie głównie w lasach iglastych i mieszanych, najczęściej pod świerkiem i jodłą, rzadziej w parkach i na łąkach, często gromadnie. W Polsce jest dość częsta.

Trzeba ją odróżnić od pieczarki karbolowej, która pachnie fenolem i żółknie, oraz od młodych muchomorów (te mają pochwę u nasady trzonu i białe blaszki). Jeśli masz wątpliwości, nie zbieraj i nie jedz.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica 3–10 cm. U młodych okazów dzwonkowaty lub półkulisty, potem łukowaty, u starszych płaski. Powierzchnia sucha, ciemnobrązowa do ochrowej, gęsto pokryta cynamonowobrązowymi, przylegającymi, włóknistymi łuseczkami (opisy podają też barwę szarobrązową, z szerokimi łuskami). Rzadko występuje forma jasna.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki gęste, wąskie, wolne; u młodych okazów siwoczerwonawe, u starszych ciemnobrązowe (według części opisów szare, potem znacznie ciemniejsze); ostrza jaśniejsze. Biała, błoniasta osłona częściowa utrzymuje się dość długo.

Trzon

Wysokość 5–12 cm, grubość 1–2 cm, biały lub brązowawy, cylindryczny, u dołu bulwiasto zgrubiały, za młodu pełny, potem rurkowaty, łatwo odłamuje się od kapelusza. Pierścień odstający lub zwisający, u góry. Po uciśnięciu czerwienieje, potem brązowieje.

Miąższ

Biały, po przekrojeniu czerwieniejący. Smak łagodny, zapach niewyraźny. Smaku miąższu dzikich okazów nie należy sprawdzać.

Wysyp i zarodniki

Wysyp czarnobrązowy do czekoladowobrązowego. Zarodniki jajowate do eliptycznych, gładkie; wymiary 5,5–6 × 3,5–4 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Naziemny saprotrof, głównie w lasach iglastych i mieszanych, rzadko w liściastych i zaroślach, czasem na łąkach i w parkach. Najczęściej pod świerkiem pospolitym i jodłą pospolitą, także pod olszami i wierzbami.

Występowanie. Ameryka Północna, Europa, Azja (według części opisów także Afryka Północna). W Polsce dość częsta. Nie jest objęta ochroną prawną; figuruje w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu (MZ pkt 39, jako A. silvaticus). Rośnie często w grupach.

Owocnikowanie. Od wczesnego lata lub od września do listopada w Europie; terminy podawane są niejednoznacznie.

Z czym można go pomylić?

• Agaricus xanthodermus (pieczarka karbolowa) — Niejadalna; pachnie karbolem (fenolem), a podstawa trzonu żółknie po uszkodzeniu.
• Agaricus porphyrizon (pieczarka liliowoczerwonawa) — Rzadka; miąższ po uszkodzeniu żółknie, kapelusz ma nieco inną barwę.
• Agaricus phaeolepidotus — Trzon żółknie (i różowieje) po przekrojeniu; kapelusz bardziej brunatny; zapach jodu lub atramentu.
• Tricholoma vaccinum — Z wierzchu podobna, ale bez pierścienia, a blaszki z wiekiem rdzawobrązowe.
• Młode muchomory biało-blaszkowe — Muchomory mają pochwę i białe blaszki, pieczarki brązowy wysyp.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Opisana już w 1774 r. przez Jacoba Christiana Schäffera pod nazwą, która obowiązuje do dziś.
• Ma ok. 40 synonimów naukowych.
• Nazwa sylvaticus oznacza „leśny”; dozwolone są pisownie sylvaticus i silvaticus, ale Species Fungorum preferuje pierwszą.
• Polską nazwę podał Feliks Berdau w 1876 r.