Gatunek chroniony. Nie zbieramy — zostaw go w lesie i zrób zdjęcie.
Opis
Siedzuń dębowy tworzy duży, kędzierzawy owocnik o średnicy 10–50 cm, podobny do kępy pofałdowanych listków lub fal. Młody jest biały, później słomiastożółty; zewnętrzne części są grubo faliste i często barwnie strefowane. Miąższ jest biały, bez zapachu, o łagodnym smaku.
Rośnie od sierpnia do października na korzeniach drzew, głównie buków i dębów, ale także jodeł, modrzewi i świerków. W Polsce jest rzadki i zagrożony.
Podobny jest do siedzunia sosnowego (Sparassis crispa), od którego bywa jaśniejszy i ma szerzej rozpostarte listki. Gatunek jest pod ochroną częściową, więc przed zbiorem trzeba sprawdzić obowiązujące przepisy; w razie wątpliwości lepiej zostawić go w lesie.
Cechy rozpoznawcze
- Kapelusz
- Brak typowego kapelusza; owocnik rozgałęziony, kędzierzawy, o średnicy 10–50 cm, złożony z grubo listkowato-falistych do wachlarzowatych elementów, dość wzniesionych na zewnątrz. Młody biały, później słomiastożółty; powierzchnie listków często barwnie strefowane.
- Hymenofor (spód kapelusza)
- Brak danych.
- Trzon
- Brak danych; nazwa krótkotrzonowy sugeruje krótką podstawę, z której wyrasta owocnik. Owocniki wyrastają z twardo zbitej grzybni.
- Miąższ
- Biały, bez zapachu, o smaku łagodnym.
- Wysyp i zarodniki
- Zarodniki o wymiarach 4,5–6 × 3,5–4,5 µm. Barwa wysypu: brak danych.
Siedlisko i występowanie
Ekologia. Grzyb nadrzewny, rosnący na korzeniach buków, dębów, jodeł, modrzewi i świerków. Owocniki wyrastają z twardo zbitej grzybni.
Występowanie. W Polsce rzadki; na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ze statusem V (narażony na wyginięcie). W literaturze naukowej do 2020 r. podano 45 stanowisk. W latach 1995–2014 pod ochroną ścisłą, od 2014 r. pod ochroną częściową (Dz.U. 2014 poz. 1408). Znajduje się też na listach gatunków zagrożonych w Niemczech, Anglii i Norwegii.
Owocnikowanie. Od sierpnia do października.
Z czym można go pomylić?
- Sparassis crispa (siedzuń sosnowy) — Podobny barwą i wielkością, ale siedzuń dębowy jest jaśniejszy i ma szerzej powyginane, bardziej rozpostarte listkowate zakończenia odgałęzień.
Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.
Ciekawostki
- W latach 1995–2014 był w Polsce pod ochroną ścisłą, od 2014 r. podlega ochronie częściowej.
- Dawniej występujący pod jodłami siedzuń jodłowy (Sparassis nemecii) uznawano za osobny gatunek; obecnie to synonim siedzunia dębowego.
- Do 2020 r. w piśmiennictwie naukowym podano zaledwie 45 stanowisk tego gatunku w Polsce.
Gribo nie ocenia jadalności. Rozpoznanie ze zdjęcia — także w aplikacji — nie zastępuje grzyboznawcy. Bezpłatną ocenę grzybów prowadzą stacje sanitarno-epidemiologiczne.
Sobowtóry: szmaciak krótkotrzonowy i podobne gatunki
Na forum
Nikt jeszcze nie pytał na forum o ten gatunek.
Masz zdjęcie podobnego grzyba? Zapytaj na forum Gribo. GriboBot podpowie gatunek ze zdjęcia, a grzybiarze pomogą go oznaczyć.
Najczęstsze pytania
Kiedy rośnie szmaciak krótkotrzonowy?
Według obserwacji z Polski (GBIF) sezon to: sierpień – październik; najwięcej zgłoszeń przypada na sierpień.
Gdzie rośnie szmaciak krótkotrzonowy?
Grzyb nadrzewny, rosnący na korzeniach buków, dębów, jodeł, modrzewi i świerków. Owocniki wyrastają z twardo zbitej grzybni.
Z czym można pomylić szmaciak krótkotrzonowy?
Najczęściej wymieniane sobowtóry to: Siedzuń sosnowy (Sparassis crispa). Na jednej cesze nie wolno polegać. W razie wątpliwości pokaż grzyba grzyboznawcy.
Czy szmaciak krótkotrzonowy jest pod ochroną?
Tak, to gatunek chroniony w Polsce. Zostaw go w lesie i zrób tylko zdjęcie.
W aplikacji Gribo ten gatunek ma też model 3D do obracania, zdjęcia w quizie i ostrzeżenia przy rozpoznawaniu aparatem. Zobacz, jak zacząć.