Żółciak siarkowy

Opis

Żółciak siarkowy rośnie na drzewach jako duże, grube, półkoliste lub wachlarzowate półki, często w dachówkowatych skupiskach, o średnicy 10–40 cm. Jest wyraźnie siarkowożółty do pomarańczowego, ze spodem pokrytym bardzo drobnymi żółtymi porami. Nie ma trzonu. Starsze owocniki bledną do beżu lub bieli i stają się twarde i kruche.

Rośnie od kwietnia do października, najczęściej wiosną, głównie na drzewach liściastych: dębach, brzozach, wierzbach i drzewach owocowych, często w parkach, sadach i przy drogach. W Polsce jest pospolity. Niszczy drewno brunatną zgnilizną i może prowadzić do zamierania drzewa.

Surowy jest trujący, a starszy niejadalny nawet po ugotowaniu. U części osób nawet prawidłowo przygotowany bywa przyczyną dolegliwości żołądkowych, więc na początek próbuj niewielkiej porcji. Egzemplarzy z cisów i eukaliptusów nie zbieraj.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Zwykle bez trzonu, grubomięsisty, przyrośnięty bokiem do drzewa; średnica 10–40 cm (część opisów podaje półki 5–60 cm, grubość 4–12 cm). Owocniki często dachówkowato jeden nad drugim. Młode bulwowate, potem wachlarzowate, półkuliste lub nieregularne. Powierzchnia pagórkowata, nierówna, promieniście pomarszczona, o zamszowej fakturze, barwy siarkowożółtej do pomarańczowej (często z różowym odcieniem); z wiekiem blednie do beżowej, płowej lub białawej. Brzeg nieregularny, falisty, podwinięty, często cytrynowy.

Hymenofor (spód kapelusza)

Rurkowaty, nieoddzielający się od miąższu. Rurki krótkie (1,5–5 mm), siarkowożółte. Pory bardzo drobne (3–5 na mm), początkowo siarkowożółte, potem ochrowożółte. Opisano też izolaty o białych porach.

Trzon

Brak trzonu; owocnik wyrasta bezpośrednio z pnia lub gałęzi drzewa.

Miąższ

Biały do kremowożółtego; u młodych owocników miękki i soczysty (według części opisów wydziela żółtawy, przezroczysty sok), u starszych suchy, kruchy i twardy. Zapach grzybowy. Smak przyjemny, nieco kwaśny; surowych owocników nie należy próbować, bo są trujące.

Wysyp i zarodniki

Wysyp jasnożółty, szybko jaśniejący do białego (część opisów podaje biały). Zarodniki bezbarwne, gładkie, jajowate, owalne lub łezkowate, z ostro zakończoną podstawą i kroplami w środku; wymiary 5–6,5 × 3,5–4,5 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Nadrzewny grzyb powodujący brunatną zgniliznę kostkową drewna, najpierw twardzieli, potem bielu. Według części opisów jest groźnym pasożytem, atakującym również zdrowe drzewa i prowadzącym do ich zamierania w ciągu kilku lat; według innych saprotrofem i okazjonalnie słabym pasożytem. Głównie drzewa liściaste: dęby, brzozy, wierzby, drzewa owocowe, także topole, robinie i buki; na iglastych bardzo rzadko. W regionie śródziemnomorskim na szarańczynie (Ceratonia) i eukaliptusach.

Występowanie. Gatunek kosmopolityczny, poza Antarktydą na wszystkich kontynentach; najliczniej na półkuli północnej. W Polsce pospolity, częściej w parkach, przy drogach, w sadach i ogrodach niż w lasach. Nie jest objęty ochroną prawną.

Owocnikowanie. Owocniki jednoroczne; od kwietnia do października, głównie wiosną; według części opisów w Europie od kwietnia do listopada.

Z czym można go pomylić?

• Laetiporus persicinus — Wymieniany jako gatunek, z którym może być pomylony; szczegółowe różnice – brak danych.
• Laetiporus huroniensis, L. gilbertsonii — Z pomyłką z tymi gatunkami wiązane są reakcje niepożądane (wymioty, gorączka); L. huroniensis rośnie na choinie kanadyjskiej, L. gilbertsonii na eukaliptusie. Gatunki północnoamerykańskie.
• Grifola frondosa (żagwica listkowata) — Wspominana głównie z uwagi na podobną nazwę angielską (hen vs. chicken of the woods); wygląd różny: szarobrązowe, krzaczaste kapelusze z białymi porami.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Nazwa rodzaju Laetiporus oznacza „z jasnymi porami”, a sulphureus – „barwy siarki”.
• Okaz o masie 45 kg znaleziono w New Forest (Anglia) 15 października 1990 r. i uznano za rekord Guinnessa.
• Smak młodych owocników porównuje się do kurczaka, stąd angielska nazwa „chicken of the woods”, a także do kraba lub homara.
• Owocniki zjadają niektóre gatunki jeleni.