Krasnoborowik ceglastopory

Opis

Krasnoborowik ceglastopory ma ciemnobrązowy, zamszowy kapelusz do 20 cm średnicy, drobne pomarańczowoczerwone pory i żółty trzon gęsto pokryty ceglastoczerwonymi punktami. Wszystkie uszkodzone części, a zwłaszcza rurki i miąższ, szybko sinieją, czasem do ciemnogranatowego lub czarnego. Zapach jest słaby, smak łagodny.

Rośnie od maja do późnej jesieni w lasach liściastych i iglastych, częściej w górach niż na niżu, pod jodłami, bukami, grabami, świerkami i dębami. Odmiana żonkilowa jest w Polsce bardzo rzadka.

Czerwone pory i sinienie sprawiają, że łatwo go pomylić z innymi czerwonoporymi borowikami, w tym trującymi lub niejadalnymi. Ma punkty na trzonie, nie siateczkę; jeśli nie jesteś pewien, nie zbieraj.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Średnica do 20 cm; u młodych półkolisty, potem wypukły do rozpostartego. Powierzchnia początkowo sucha, zamszowa, aksamitna, później gładka i naga. Barwa ciemnobrązowa (w opisach także kasztanowa), czasem z ochrowymi plamkami. Uszkodzony ciemnieje.

Hymenofor (spód kapelusza)

Rurki długie, przy trzonie wycięte; u młodych owocników żółte do oliwkowych (w opisach także żółtozielone), u starszych rdzawe. Pory małe, pomarańczowoczerwone (u młodych żółte, z wiekiem rdzawe). Po uszkodzeniu rurki i pory silnie sinieją, aż do czarnego.

Trzon

Wysokość 4–15 cm, grubość 2–5 cm; początkowo pękaty, potem maczugowaty lub baryłkowaty, pełny. Żółty, bardzo gęsto pokryty ceglastoczerwonymi, nieregularnymi punktami lub strzępkami – nie siateczką; w górnej części punktów mniej, trzon jest tam bardziej żółty.

Miąższ

Żółty; po przecięciu lub uszkodzeniu szybko zmienia barwę na ciemnoniebieską. Smak łagodny, zapach słaby. Nie należy próbować surowego miąższu.

Wysyp i zarodniki

Wysyp oliwkowobrązowy. Zarodniki eliptyczno-wrzecionowate, gładkie; wymiary 13–18 × 5,5–6,5 µm.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Grzyb mykoryzowy (ektomykoryza). Odmiana typowa rośnie głównie pod jodłami, grabami, bukami, świerkami, dębem szypułkowym i lipą; odmiana żonkilowa pod dębami i bukami. Często rośnie w tych samych miejscach co borowik szlachetny.

Występowanie. Według części opisów znany tylko w Europie i Japonii; według innych także w Ameryce Północnej (pod nazwą N. luridiformis). W Polsce dość pospolity, w górach znacznie częstszy niż na niżu. Odmiana żonkilowa jest w Polsce bardzo rzadka; Czerwona lista: E (wymierający). Nie jest objęty ochroną prawną (Dz.U. 2014 poz. 1408).

Owocnikowanie. Od maja do późnej jesieni (według części opisów lato i jesień).

Z czym można go pomylić?

• Caloboletus calopus (gorzkoborowik żółtopory) — Gorzki i niejadalny. Młode owocniki bywają mylone, bo oba często rosną razem. Krasnoborowik ma na trzonie czerwone punkty zamiast siatki, czerwone rurki u starszych (zamiast żółtych) i ciemniejszy kapelusz.
• Suillellus queletii (modroborowik gładkotrzonowy) — Kapelusz oliwkowobrązowy, pomarańczowo- lub ceglastoczerwony, pory pomarańczowe, trzon u podstawy karminowoczerwony.
• Suillellus luridus (modroborowik ponury) — Trzon z wyraźną siateczką o podłużnych oczkach, zamiast drobnych czerwonych punktów; preferuje podłoże wapienne.
• Rubroboletus satanas (borowik szatański) — Umiarkowanie trujący; trzon z siateczką, kapelusz bardzo jasny, białawy.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Nazwa erythropus pochodzi od greckich słów „czerwony” i „noga”, co odnosi się do czerwonawego trzonu.
• W polskim piśmiennictwie nazywany był m.in. grzybem wilczym, czerwononóżką i pociecem.
• Przez ok. 200 lat nazwa Boletus erythropus była stosowana do tego grzyba, aż odkryto, że Persoon opisał prawdopodobnie inny gatunek (Suillellus queletii).
• Rodzaj Neoboletus wydzielono w 2014 r. na podstawie badań genetycznych, które pokazały odległość od rodzaju Boletus.