Muchomor cytrynowy

Opis

Muchomor cytrynowy ma mięsisty, bladożółtawy lub żółtozielonkawy kapelusz o średnicy 5–10 cm, z nielicznymi łatkami po osłonie, które deszcz często zmywa. Blaszki są białe do żółtobiałych i nie przyrastają do trzonu. Na trzonie jest żółtawy, obwisły pierścień, a nasada jest bulwiasta, otoczona krótką pochwą o postrzępionych brzegach. Miąższ jest biały i pachnie jak surowe ziemniaki.

Rośnie od lipca do listopada w różnych lasach, szczególnie na piaszczystych, kwaśnych glebach. W Polsce jest bardzo pospolity.

Nie nadaje się do jedzenia, a jego największym niebezpieczeństwem jest łatwość pomylenia z śmiertelnie trującym muchomorem zielonawym i muchomorem jadowitym, zwłaszcza gdy deszcz zmył łatki z kapelusza. Nie zbieraj żadnych muchomorów do jedzenia.

Cechy rozpoznawcze

Kapelusz

Mięsisty, średnica 5–10 cm (opisy podają też 4–10 cm), bladożółtawy, rzadziej żółtozielonkawy lub biały; młody półkulisty, potem płaski. Na powierzchni nieliczne łatki (resztki osłony ogólnej) o różnych rozmiarach, często zmywane przez deszcz. Młody owocnik jest całkowicie otoczony osłoną, której górna część tworzy łatki na kapeluszu, a dolna pierścień.

Hymenofor (spód kapelusza)

Blaszki gęste, wolne (nieprzyrośnięte do trzonu); u młodych białe, u starszych żółtobiałe.

Trzon

Wysokość 5–15 cm (opisy podają też 6–8 cm), grubość 1–2 cm, walcowaty, ku górze zwężony, biały lub żółtobiały, łatwo oddziela się od kapelusza. Pierścień żółtawy, u dojrzałych okazów obwisły. Nasada bulwiasta, otoczona krótką, do 4 cm pochwą o postrzępionych, nierównych brzegach.

Miąższ

Biały, kruchy, nie zmienia barwy po przełamaniu. Zapach surowych ziemniaków (opisy podają też zapach rzepaku), smak łagodny. Smaku nie należy sprawdzać; nie wolno próbować miąższu muchomorów.

Wysyp i zarodniki

Wysyp biały. Zarodniki gładkie, średnica 7–10 µm; brak szczegółowych danych o kształcie i amyloidalności.

Siedlisko i występowanie

Ekologia. Grzyb mykoryzowy. Rośnie w lasach różnego typu, liściastych i iglastych, szczególnie na terenach piaszczystych i glebach kwaśnych (opisy podają też gleby krzemianowe). W Ameryce Północnej w lasach dębowych i sosnowych. Owocniki są wtórnym pokarmem chrząszcza Tritoma biguttata biguttata.

Występowanie. Strefa umiarkowana Azji, Ameryki Północnej, Europy i Australii. W Polsce bardzo pospolity. Nie jest objęty ochroną prawną w Polsce.

Owocnikowanie. Od lipca do listopada.

Z czym można go pomylić?

• Amanita phalloides (muchomor zielonawy) — Śmiertelnie trujący; bywa mylony. Szczegółowe różnice – brak danych (muchomor cytrynowy ma kapelusz bladożółtawy, zwykle z łatkami, i zapach surowych ziemniaków).
• Amanita virosa (muchomor jadowity) — Śmiertelnie trujący; bardzo podobny. Szczegółowe różnice – brak danych.
• Agaricus campestris (pieczarka łąkowa) — Bywa mylony; pieczarki mają ciemniejsze, różowe do brunatnych blaszki i brak pochwy u nasady.

Na jednej cesze nie wolno polegać. Jeśli nie masz pewności, nie zbieraj. Pokaż grzyba grzyboznawcy w sanepidzie.

Ciekawostki

• Angielska nazwa false death cap (fałszywy muchomor zielonawy) wynika z częstego mylenia z Amanita phalloides.
• Zawiera bufoteninę, substancję znaną także z jadu ropuch.
• Ma ponad 40 synonimów łacińskich i wiele polskich nazw, m.in. muchomor płowy, muchomor żółty i muchomor bulwiasty.
• Opisany został już w 1774 r. przez Persoona.