Jak fotografować grzyby do rozpoznania – 3 kluczowe ujęcia

Żeby zdjęcie grzyba nadawało się do rozpoznania, jedno ujęcie kapelusza z góry nie wystarczy. Potrzebujesz trzech zdjęć: kapelusza z góry, spodu kapelusza (blaszek, rurek albo kolców) i podstawy trzonu odsłoniętej ze ściółki, bo to tam kryją się cechy, które odróżniają gatunki śmiertelnie trujące od podobnych. Do tego dochodzą skala, dobre światło i spokojne tło. Tak właśnie działa aparat w Gribo – prowadzi cię krok po kroku przez te trzy ujęcia. Pamiętaj jednak od początku: rozpoznanie z telefonu to pomoc w nauce, a nie wyrok. Nie zastępuje grzyboznawcy.

Dlaczego jedno zdjęcie z góry to za mało?

Najczęstsze zdjęcie grzyba w internecie to brązowy lub zielonkawy kapelusz w trawie. Z takiego ujęcia nie da się odróżnić wielu par sobowtórów. Kapelusz bywa podobny u gatunków z zupełnie różnych rodzin, a o rozpoznaniu decydują zwykle:

• budowa i kolor spodu kapelusza,
• obecność i kształt pierścienia,
• wygląd podstawy trzonu – pochwa, bulwa, obrzeżenie,
• deseń lub siateczka na trzonie,
• miejsce wzrostu i drzewa w pobliżu.

Przykład: muchomor zielonawy z góry może przypominać gołąbka, a różnicę widać dopiero na spodzie i przy podstawie trzonu.

Ujęcie 1: kapelusz z góry

To zdjęcie pokazuje barwę, fakturę i powierzchnię kapelusza.

• Fotografuj prostopadle z góry, tak by kapelusz wypełniał większą część kadru.
• Zwróć uwagę, czy widać łuski, kropki, włókienka, śluz, prążkowanie brzegu.
• Delikatnie zdejmij przyklejone liście lub igły – ale nie wycieraj kapelusza na siłę, bo możesz usunąć resztki osłony, które są ważną cechą.

Ujęcie 2: spód kapelusza

Spód mówi o grzybie najwięcej. Pokaż, czy to blaszki, rurki, czy kolce, jaki mają kolor i jak dochodzą do trzonu.

• Jeśli grzyb rośnie, kucnij nisko i fotografuj od dołu, z boku.
• Jeśli grzyb jest już zebrany, przechyl go tak, żeby było widać zarówno spód kapelusza, jak i górną część trzonu z pierścieniem.
• Postaraj się, by na zdjęciu było widać miejsce styku blaszek z trzonem – czy są wolne, przyrośnięte, zbiegające.

Ujęcie 3: podstawa trzonu

To najważniejsze ujęcie dla bezpieczeństwa i najczęściej pomijane. Muchomory mają u nasady bulwę, często schowaną w ziemi i otoczoną pochwą. Grzyb ścięty nożem przy ziemi traci tę cechę bezpowrotnie.

• Delikatnie odgarnij ściółkę wokół podstawy trzonu albo wykręć cały owocnik.
• Sfotografuj nasadę z bliska, z boku – tak, żeby było widać, czy jest pochwa, bulwa albo obrzeżenie.
• Jeśli pochwa się oderwała, poszukaj jej w ziemi i też ją pokaż.

Przy gatunkach chronionych niczego nie wyrywaj i nie uszkadzaj – wystarczą zdjęcia rosnącego grzyba. Listę znajdziesz w poradniku gatunki chronione grzybów.

Ujęcia dodatkowe, które bardzo pomagają

• Cały grzyb z boku – proporcje kapelusza i trzonu, pierścień, deseń na trzonie.
• Przekrój (jeśli grzyb jest zebrany) – kolor miąższu i to, czy zmienia barwę po przecięciu, np. sinieje.
• Siedlisko – szerszy kadr z drzewami, podłożem, pniem, kępą. Wiele gatunków rośnie tylko pod konkretnymi drzewami albo tylko na drewnie.

Jak pokazać skalę?

Wielkość grzyba to ważna cecha, a na zdjęciu z bliska jej nie widać. Połóż obok coś o znanych wymiarach: monetę, linijkę, scyzoryk, zapalniczkę. Dłoń też się sprawdzi, ale lepiej nie dotykaj gołymi rękami grzybów, których nie znasz, i umyj ręce po kontakcie z nimi.

Światło: dzienne i rozproszone

• Najlepsze jest światło rozproszone – pochmurny dzień albo cień drzew.
• Unikaj lampy błyskowej z bliska. Prześwietla jasne kapelusze i blaszki, spłaszcza fakturę i przekłamuje kolory.
• Unikaj ostrego słońca – tworzy twarde cienie i wypala jasne fragmenty.
• Pilnuj kolorów. W gęstym lesie zdjęcia łatwo wychodzą zielonkawe lub żółtawe. Jeśli coś wygląda inaczej niż w rzeczywistości, zanotuj prawdziwy kolor.

Tło i ostrość

• Tło ma być spokojne i kontrastowe. Ciemna ściółka dobrze podkreśla jasne grzyby, a jasna kartka lub jasny liść – ciemne. Unikaj pstrokatych rękawiczek i kolorowych koszyków.
• Ostrość ustaw na grzybie. W telefonie dotknij ekranu w miejscu grzyba. Nie podchodź zbyt blisko – wiele aparatów traci wtedy ostrość.
• Zadbaj o stabilność. Oprzyj łokcie na kolanach albo telefon o pień.

Czego zdjęcie nie pokaże?

Niektórych cech nie da się sfotografować: zapachu, konsystencji miąższu, koloru wysypu zarodników. Warto je zanotować w opisie znaleziska. Zapach opisuj powąchaniem; nie próbuj nieznanych grzybów na języku. Więcej o cechach, które warto obserwować, przeczytasz w poradniku jak rozpoznawać grzyby.

Jak robi to aplikacja Gribo?

Aparat w Gribo nie pozwala zadowolić się jednym ujęciem – prowadzi cię przez trzy zdjęcia: kapelusz z góry, spód i podstawę trzonu. Dzięki temu model ma więcej informacji, a ty od razu uczysz się patrzeć na grzyb jak grzybiarz z doświadczeniem. Jak znaleziska łączą się z grą, Punktami Tropu i rangami, opisujemy na stronie jak grać.

Wynik rozpoznania to jednak zawsze podpowiedź, nie decyzja. Zdjęcie może być nieostre, gatunki mogą różnić się cechą niewidoczną na fotografii, a model może się pomylić. Dlatego:

• O tym, czy grzyb nadaje się do jedzenia, decyduje grzyboznawca – nie aplikacja. W stacjach sanepidu ocena grzybów jest bezpłatna, a grzyboznawca ogląda okazy na żywo, nie zdjęcia. Więcej w poradniku grzyboznawca i sanepid.
• Przy podejrzeniu zatrucia dzwoń pod 112 (lub 999), zabezpiecz resztki grzybów i zabierz je do szpitala; lekarze skonsultują się z ośrodkiem toksykologicznym. Zdjęcia z telefonu też mogą się wtedy przydać.

Zdjęcia dobrze służą do nauki i do dzielenia się znaleziskami ze znajomymi z wyprawy.

Źródła

• Główny Inspektorat Sanitarny